DEHB’li Çocuklar Zeki mi? Yanlış Bilinen 7 Büyük Mit

“DEHB varsa zekâ düşüktür.”

“DEHB’li çocuk başarılı olamaz.”

“Biraz istese yapar.”

Bu cümleler, DEHB’li çocukların ve ailelerinin en sık duyduğu, en çok da yaralayan mitler arasında. Oysa bilimsel gerçekler, bu düşüncelerin büyük kısmının yanlış ve indirgemeci olduğunu gösteriyor.

Bu yazıda DEHB ile ilgili en yaygın 7 büyük miti, bilimsel veriler ışığında ele alıyoruz. DEHB’li Çocuklar Zeki mi?

Mit 1: DEHB’li Çocuklar Zeki Değildir

Gerçek: DEHB ile zekâ arasında doğrudan bir ilişki yoktur.

DEHB;

• Zekâ düzeyini belirlemez

• Düşürmez

• Sınırlandırmaz

DEHB’li çocuklar:

• Düşük, normal veya yüksek zekâya sahip olabilir

• Hatta bazıları üstün yetenekli olabilir

Sorun çoğu zaman potansiyelin performansa yansımamasıdır.

Mit 2: DEHB Tembellikten Kaynaklanır

Gerçek: DEHB bir karakter özelliği değil, nörogelişimsel bir durumdur.

DEHB’li beyin:

• Dikkati isteğe bağlı sürdüremekte zorlanır

• Motivasyonu dış uyaranlara daha bağımlıdır

Bu nedenle “yapmıyor” gibi görünen davranışların arkasında çoğu zaman yapamamak vardır.

Mit 3: DEHB’li Çocuk İsterse Dikkatini Toplar

Gerçek: DEHB’de dikkat kontrolü durumdan duruma değişir.

Bir DEHB’li çocuk:

• Sevdiği bir oyuna saatlerce odaklanabilir

• Ama ödev başında birkaç dakika zorlanabilir

Bu çelişki “bilerek yapıyor” anlamına gelmez; dopamin temelli dikkat sistemiyle ilgilidir.

Mit 4: DEHB Sadece Çocuklukta Görülür

Gerçek: DEHB çoğu bireyde ergenlik ve yetişkinlikte de devam eder.

Belirtiler yaşla birlikte:

• Şekil değiştirir

• İçselleşir

• Fark edilmesi zorlaşır

Ama “geçti” sanılan DEHB, çoğu zaman sadece maskelenmiştir.

Mit 5: DEHB’li Çocuklar Başarılı Olamaz

Gerçek: Doğru destekle DEHB’li bireyler son derece başarılı olabilir.

Bilim, sanat, girişimcilik ve yaratıcılık alanlarında

DEHB’li birçok başarılı isim vardır.

Anahtar nokta:

• Uygun öğrenme ortamı

• Güçlü yönlere odaklanma

• Gerçekçi beklentiler

Mit 6: DEHB Kötü Ebeveynlikle Oluşur

Gerçek: DEHB’nin güçlü bir genetik ve biyolojik temeli vardır.

Ebeveyn tutumları:

• Belirtileri şiddetlendirebilir

• Ya da yönetilebilir hale getirebilir

Ama DEHB’nin nedeni değildir.

Mit 7: DEHB İlaçsız Düzelmez

Gerçek: İlaç, tek çözüm değildir.

DEHB yönetimi;

• Psiko-eğitim

• Davranışsal stratejiler

• Okul uyarlamaları

• Aile desteği

gibi birçok bileşeni içerir.

İlaç bazı çocuklar için faydalı olabilir ama herkes için zorunlu değildir.

Peki Gerçek Sorun Ne?

Asıl sorun, DEHB’li çocukların:

• Yanlış etiketlenmesi

• Sürekli eleştirilmesi

• Potansiyellerinin görülmemesi

Bu durum zamanla:

• Özgüven kaybına

• Kaygıya

• Okuldan soğumaya neden olabilir.

Sonuç: Zekâ Var, Yol Farklı

DEHB’li çocuklar zeki mi?

Cevap net: Zekâları DEHB’den bağımsızdır.

Onları tanımlayan şey; Ne kadar zeki oldukları değil, Beyinlerinin nasıl çalıştığıdır

Dopaminhane Akademi olarak bakışımız şu:

DEHB’li çocukları “eksik” değil, farklı çalışan beyinler olarak görmek.