Öğrenme Güçlüğü Türleri DIsleksI, DIskalkulI ve DIsgrafI Arasındaki Farklar

“Çok zeki ama okumakta zorlanıyor.” Matematikte yapamıyor ama anlatınca anlıyor.” Düşüncelerini biliyor ama yazıya dökemiyor.”

Bu cümleler birçok ebeveyne ve öğretmene tanıdık gelir. Çoğu zaman bu durumlar;

• Dikkatsizlik

• İsteksizlik

• Yeterince çalışmama

olarak yorumlanır. Oysa bazen sorun ne dikkatle ne de motivasyonla ilgilidir.

Özgül öğrenme güçlüğü, çocuğun zekâ düzeyi normal ya da normalin üzerindeyken, belirli akademik alanlarda kalıcı zorluklar yaşamasıdır.

Bu yazıda;

• Öğrenme güçlüğü nedir?

• Disleksi, diskalkuli ve disgrafi ne anlama gelir?

• Birbirlerinden hangi yönleriyle ayrılırlar?

sade, anlaşılır ve etiketleyici olmayan bir çerçevede ele alacağız. Öğrenme Güçlüğü Türleri

Öğrenme Güçlüğü Nedir?

Öğrenme güçlüğü;

• Zekâ geriliği değildir

• Dikkat eksikliği değildir

• İsteksizlik değildir

Beynin bilgiyi alma, işleme, depolama ve ifade etme biçimindeki farklılıktan kaynaklanır.

Özgül öğrenme güçlüğü olan çocuklar:

• Bazı alanlarda zorlanırken

• Bazı alanlarda yaşıtlarının çok önünde olabilirler

Bu durum çoğu zaman çevre tarafından fark edilmez ve çocuk “yapamayan” etiketiyle karşı karşıya kalır.

Öğrenme Güçlüğü Türleri Nelerdir?

Özgül öğrenme güçlüğü üç ana başlıkta ele alınır:

1. Disleksi – Okuma güçlüğü

2. Diskalkuli – Matematik öğrenme güçlüğü

3. Disgrafi – Yazılı ifade güçlüğü

Bir çocuk yalnızca birini yaşayabileceği gibi, birden fazlasını birlikte de deneyimleyebilir.

1. Disleksi Nedir? (Okuma Güçlüğü)

Disleksi, en sık bilinen öğrenme güçlüğü türüdür.

Dİsleksİ olan çocuklarda sık görülen belirtiler:

• Harfleri karıştırma (b–d, p–b gibi)

• Okurken satır atlama

• Kelimeleri yavaş ve zorlanarak okuma

• Okuduğunu anlamakta güçlük

• Yazılı kelimeleri yanlış yazma

Disleksi görme problemi değildir. Çocuk harfleri görür ama beyin onları doğru sırayla ve hızda işleyemez.

Önemli bir nokta

Disleksi olan birçok çocuk:

• Sözel anlatımda güçlü

• Yaratıcı

• Hikâye kurmada başarılı

olabilir. Sorun, bilgiyi okuma yoluyla alma aşamasındadır.

2. Diskalkuli Nedir? (Matematik Öğrenme Güçlüğü)

Diskalkuli, matematiksel kavramları anlamada yaşanan kalıcı zorlukları ifade eder.

Diskalkuli belirtileri:

• Sayıları karıştırma veya ters yazma

• Toplama–çıkarma gibi temel işlemleri öğrenmede zorlanma

• Zaman, saat, para kavramlarında güçlük

• Problemleri anlamakta zorlanma

• Matematikle ilgili yoğun kaygı

Diskalkuli olan bir çocuk:

• Ezbere işlem yapabilir

• Ama işlemin mantığını kavramakta zorlanır

Bu nedenle “dikkatsiz” ya da “matematikten nefret ediyor” gibi etiketler sıkça yanlış kullanılır.

3. Disgrafi Nedir? (Yazma Güçlüğü)

Disgrafi, yazılı ifade ve yazı motor becerileriyle ilgilidir.

Disgrafi olan çocuklarda görülebilir:

• Yazının okunaksız olması

• Harf boyutlarının ve aralıklarının düzensizliği

• Yazarken çabuk yorulma

• Düşündüğünü yazıya aktaramama

• Yazılı sınavlarda çok düşük performans

Bu çocuklar çoğu zaman:

“Biliyor ama yazamıyor” şeklinde tanımlanır.

Disgrafi, çocuğun düşünmediği anlamına değil; yazma sürecinin beyin için fazla yük oluşturduğuna işaret eder.

Bu Üçü Birbirinden Nasıl Ayrılır?

Tür	Temel Zorluk Alanı	En Çok Zorlanan Beceriler
Disleksi	Okuma	Harf-ses eşleştirme, akıcı okuma
Diskalkuli	Matematik	Sayı kavramı, işlem mantığı
Disgrafi	Yazma	Yazılı ifade, yazı düzeni

Ancak unutulmamalıdır: Bu alanlar birbirinden tamamen bağımsız değildir ve sıklıkla birlikte görülebilir.

Öğrenme Güçlüğü ile DEHB Karıştırılır mı?

Evet, çok sık karıştırılır.

• DEHB → dikkat ve dürtü kontrolüyle ilgilidir

• Öğrenme güçlüğü → belirli akademik becerilerle ilgilidir

Ancak:

• Öğrenme güçlüğü olan bir çocuk derste kopuk görünebilir

• DEHB’li bir çocuk öğrenme güçlüğü varmış gibi algılanabilir

Bu yüzden değerlendirme çok yönlü yapılmalıdır.

Ebeveynler ve Öğretmenler Ne Yapmalı?

• Karşılaştırmaktan kaçının

• “Daha çok çalış” yerine “Nasıl öğreniyor?” sorusunu sorun

• Güçlü alanları görünür kılın

• Erken değerlendirme için uzmana başvurun

Doğru destekle öğrenme güçlüğü:

• Çocuğun potansiyelini sınırlandırmaz

• Akademik ve duygusal başarıyı mümkün kılar

Zorluk Değil, Farklı Öğrenme Yolu

Disleksi, diskalkuli ve disgrafi;

• Çocuğun tembel olduğunu göstermez

• Zekâsını tanımlamaz

• Geleceğini belirlemez

Sadece beynin öğrenme yolunun farklı olduğunu anlatır.

Dopaminhane Akademi olarak bakış açımız net: Her çocuk öğrenir, ama aynı yoldan değil.